HABERLER & DUYURULAR
Teşviklerde sorun yok, Temmuza kadar 5.4 milyar YTL’nin, 5.2 milyarını ödemiş olacağız
Tarım Bakanı Mehdi Eker, geçen yıl olduğu gibi 2008’de de Temmuz ayı itibariyle 5.4 milyar YTL’nin, 5.2 milyar YTL’sini ödeyeceklerini söyledi. Eker, Haziran ayında verilmesi gereken 850 milyon YTL’lik mazot ve gübre desteğini de Mart ayında ödeyeceklerini müjdeledi.
Üreticiler, bir süredir Tarım Bakanlığı’nın teşvikleri ödemesinden dert yanıyor ve bunu de her platformda seslendiriyorlardı. Kimi üreticilere göre Doğrudan Gelir Desteği (DGD) ödenmiyordu, kimi üreticilere göre teşvikler ve kimilerine göre de geçen yıl taahhüt edilen kuraklık desteği.
Gerçekten de ortada bir gecikme vardı. 2007 yılında ödenmesi gereken destekler, 2008 yılının Şubat ayına gelinmesine rağmen halen ödenmemişti. Ve üreticiler daha da gecikme olması halinde ciddi sıkıntı yaşayacaklarını söylüyordu.
Geçenlerde Tarım Bakanı Mehdi Eker ile teşviklerin ödenmemesi konusunda sohbet ettik. Üreticilerin bu konudaki sıkıntılarını Mehdi Eker’e sordum. İşte Tarım Bakanı’nın açıklamaları:
- Çiftçilerin bir süredir Doğrudan Gelir Desteği’nin ödenmemesinden sıkıntılılar. Nedir buradaki sıkıntı?
Sorun şuydu: DGD’nin Türkiye’deki arazi yapısı, işletme yapısı dikkate alındığında bunun adil bir destekleme yöntemi olmadığını hepimiz biliyoruz. Bütün Türkiye biliyor. Biz bunun toplam destekler içerisindeki payını geçen 4-5 yıllık zaman içerisinde önemli miktarda azalttık. Önümüzdeki yıldan itibaren DGD yerine daha çok ürünü dikkate alan, verimliliği ve üretimi esas alan bir destekleme sistemine geçeceğiz. Onun son çalışmaları yapılıyor, kısa zamanda kamuoyuna açıklayacağız.
- 2008 yılı içinde de DGD’yi ödemeye devam edecek misiniz?
2008 yılında yine ödeyeceğiz. Çünkü bu geçen yıla ait biliyorsunuz ve bir sonraki yıl ödeniyor. Daha önceki yıllarda biz hep Nisan ve Haziran aylarında ödüyorduk. Yine bu sene aynı aylarda, birer taksit halinde, daha doğrusu ikiye bölerek ödeyeceğiz. Geçen yıl yine aynı tarihte mazot ve gübre desteğini, DGD ile birlikte ödemiştik. Bu yıl çiftçilerimizin ihtiyaçları doğrultusunda, bunu biraz öne alarak, bir defada ödeyeceğiz. Mart ayında, mazot ve gübre desteğini alan bazlı ödeyeceğiz. Bu da 850 milyon YTL civarında tutuyor.
- Diğer destekleri de ödeyecek misiniz?
Bizim yıl itibariyle ödediğimiz destekler var. Onları yine ödüyoruz. Örneğin, şubat ayı içerisinde 250 milyon YTL ödeyeceğiz. Mart ayı içerisinde biraz önce söylediğim mazot ve gübre desteği dışında, 1 milyar YTL’lik bir ödememiz var; çiftçilerin hububat ve hayvancılık primlerini ihtiva ediyor. Nisan ayında DGD’nin geçen yıla ait kısmı, zannediyorum 600 milyon YTL kadar ödenecek.
- Peki, teşvik ödemelerindeki gecikme nereden kaynaklanıyor? Çünkü sizin anlattıklarınızdan bir sorun olmadığını anlıyorum. Oysa çiftçiler teşviklerin ciddi geciktiğinden dert yanıyorlar...
Bu yıl şöyle bir şey oldu: Ürüne verdiğimiz zaman, yani prim olarak verdiğimiz zaman, Türkiye’deki üretim sisteminin kayıtdışılığını dikkate aldığımızda, kayıtdışı üretim fazla olduğundan, primi kayıt içine alınmış ürüne ödüyoruz. Biz önceden ne kadar ürünün kayıt içine girip, prim için başvuracağını büyük bir oranda tahmin edebiliyorduk. Ancak hayvancılık primlerinde beklentiyi aşan miktarda başvuru oldu. Örneğin, 750-800 milyon YTL olarak öngörüyorduk, fakat bu 1 milyar YTL’yi aştı. Bunun sadece 500 milyon YTL’si yem bitkileri desteği olarak ödeniyor.
Dolayısıyla 2007 yılından 2008 yılına sarktı. Onun dışında bir gecikme söz konusu değil. Hububat primlerinin yıl içerisinde hepsini ödeme imkanımız yok. Çünkü vatandaş ürününü sattıktan sonra gelip başvuruyor. Ürünün satış dönemi de bir daha ki yılın Nisan ayına kadar devam ediyor. Yani geçen sene Temmuz ayında hasat ettiği buğdayı çiftçimiz, depoda bekletiyor ve bunu diyelim Ocak 2008 de satıyor. Ondan sonra prim için bize müracaat ediyor. Ondan dolayı sanki bir gecikme varmış gibi anlaşılıyor. Bu doğru değil.
Geçen sene de, ondan önceki sene de biz şu şekilde bir uygulama yaptık. Bu senede aynısını yapıyoruz. O da şuydu: Nisan ve Haziran ayında doğrudan gelir desteği ve alan bazlı destekler dediğimiz, mesela mazot ve gübre desteğini biz ödüyorduk. Mayıs ayında yağlı tohum primlerini ödüyorduk. Hayvancılık primleri ve diğer ödemeleri de yine yılın muhtelif aylarında bir takvime bağlamak suretiyle ödüyorduk. Bunda hiçbir değişiklik yok. Örneğin, 2006-2007 yıllarında biz destek bütçemizin yüzde 90’nını yılın ilk altı, bilemediniz yedinci ayında ödüyorduk. Geçen senede öyle yaptık, yılın ilk 6-7 ayında ödedik. Bu senede programımız aynı şekilde. Temmuz ayı itibariyle 5.4 milyar YTL’nin, 5.2 milyar YTL’sini ödemiş olacağız.
- Kuraklık destekleri... Alamayan var mı?
Kuraklık desteğini biz ödedik. Geçtiğimiz yıl Eylül-Ekim aylarında biz 267 milyon YTL olarak, onu ödedik. Zaten tahakkuku da o kadardı.
- Tüm bunlar için bütçe yeterli mi? Çünkü size yönelik eleştirilerden biri de, bütçeden tarıma ayrılan payın yeterli olmadığı yönünde...
Türkiye’nin bir gider bütçesi var ve büyüme oranında bütçe de büyüyor. Aslında 2002 yılında tarıma verilen destek 1.8 milyar YTL idi, biz 2007 yılında ödediğimiz 5.4 milyar YTL. Yani, bizim dönemimizde üç kat artış oldu. Bunu da her yıl büyüme oranında artırıyoruz. Bu sene de 5.5 milyar YTL civarında, belki onu da biraz aşar. Dolayısıyla bir düşme söz konusu değil.
- Son olarak, gübre ve mazottaki artıştan üretici ciddi sıkıntı yaşıyor. Bu konuda bir tasarrufunuz olacak mı?
Gübre ve mazotla ilgili bu sene ayırdığımız bütçe 850 milyon YTL. Bunu biz Nisan ve Haziran da ödeyecektik. Fakat şimdi bunu öne aldık. Dünyadaki gübre fiyatlarının artışını dikkate almak suretiyle. Üreticilerimizin Mart ayında gübre ihtiyaçları oluyor. O nedenle biz Mart ayında 850 milyon YTL gübre ve mazot desteği ödeyeceğiz.
Eklenme Tarihi: 21 Şubat 2008 Perşembe